bo điện tử TRCH NHIỆM do Khu Hội CTNCT Việt Nam Nam California chủ trương

*  hoạt động từ 26/4/2008  *


"Những thng tin trn trang web ny thể hiện quyền tự do ngn luận của người đưa tin; v quyền được tiếp cận thng tin đầy đủ của ng

                                                                                                     

  

Lập trường của Bắc Kinh giữa Moscow v Hoa Thịnh Đốn trong vấn đề Ukraine

Qun đội Ukraine tham gia một cuộc diễn tập qun sự bn ngoi thnh phố Rivne, Ukraine, 

 

    Dominick Sansone

Giới lnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đ tm được vị tr ngư ng đắc lợi từ việc leo thang căng thẳng ở Ukraine mặc cho bất kể bn no, nếu c, khơi mo một cuộc đối đầu qun sự giữa Kyiv v Moscow.

Hm 19/02, Ủy vin Quốc vụ kim Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đ trnh by tại Hội nghị An ninh Munich, ku gọi từ chối chia rẽ đối đầu v thay vo đ nắm lấy ngọn cờ của chủ nghĩa đa phương.

Những thng bo ny diễn ra trong lc tnh hnh địa chnh trị đang xấu đi nhanh chng ở miền Đng Ukraine. ng Vương đ ti khẳng định cam kết của Trung Quốc đối với chủ quyền, độc lập, v ton vẹn lnh thổ của tất cả cc nước. Ukraine khng phải l ngoại lệ đối với nguyn tắc ny.

Lời ku gọi của giới lnh đạo ĐCSTQ về một giải php ngoại giao v ngừng gy hấn trong khu vực ny khng nn được hiểu l một hnh động rời bỏ trục Moscow-Bắc Kinh đang ngy cng bền chặt; m thay vo đ, lời ku gọi ny l hiện thn của cch tiếp cận chnh trị thực tế, đặt Trung Quốc ln trn hết trong cc mối quan hệ quốc tế, vốn l nền tảng của chnh sch ngoại giao của ĐCSTQ. Đ thực sự l nguyn tắc Sao Bắc Cực duy nhất chỉ dẫn cho việc đưa ra quyết định của Trung Quốc.

Nhiều người đ coi cuộc gặp hm 04/02 giữa lnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bnh v Tổng thống Nga Vladimir Putin l dấu hiệu cho thấy một lin minh chống phương Ty đang pht triển giữa hai quốc gia ny. Đy chỉ l một phần của cu chuyện. Dẫu ĐCSTQ lun sẵn sng by tỏ sự đon kết đối với bất kỳ quốc gia no dm thch thức sự ưu việt của Hoa Kỳ trong trật tự quốc tế đặc biệt nếu thch thức đ l một thử thch thuộc loại qun sự Bắc Kinh l một địch thủ qu lọc li để c thể cam kết với nước Nga của ng Putin đến mức khng chừa lại đường lui cho mnh.

Thay vo đ, ng Tập đ cẩn thận lựa chọn một lập trường địa chnh trị để bảo đảm lợi ch kinh tế của Trung Quốc được nng cao bất kể kết quả của tnh hnh ny l g. Cc nguồn tin phương Ty cho biết cc lực lượng ly khai do Nga hậu thuẫn ở miền Đng Ukraine đ pho kch; truyền thng Nga cho rằng ngy cng c nhiều cuộc pho kch do Kyiv ra lệnh vo khu vực Donbas, dẫn đến thương vong cho dn thường. Nếu Nga tiến hnh một cuộc tấn cng qun sự vo khu vực ny, th cc biện php trừng phạt kinh tế nghim khắc sẽ l kết quả chắc chắn.

Trung Quốc sẽ l quốc gia duy nhất nhận thấy mnh c lợi thế nếu điều ny xảy ra. Cuộc gặp giữa ng Tập v ng Putin đ dẫn đến hơn 16 thỏa thuận nhằm tăng cường hợp tc kinh tế v cng nghệ giữa hai nước. Điều ny bao gồm một cam kết của Trung Quốc về việc mua dầu v kh đốt của Nga trị gi hơn 100 tỷ USD.

Việc Nga bị tẩy chay khỏi cộng đồng kinh tế thế giới chắc chắn sẽ khiến nước ny phụ thuộc hơn vo mối bang giao với Trung Quốc, v do đ, sẽ đặt nước ny vững chắc hơn dưới sự ảnh hưởng của sức mạnh địa chnh trị của Trung Quốc. Ngoi ra, Bắc Kinh sẽ c lợi thế trong việc đm phn lại cc thỏa thuận đ thực hiện với Moscow để c được cc điều khoản tốt hơn.

Tuy nhin, Bắc Kinh sẽ chẳng dại g gip Nga vượt qua cc lệnh trừng phạt được p đặt ln nước ny. Cc quốc gia u Chu v Hoa Kỳ l những đối tc kinh tế lớn của Trung Quốc, mức độ hợp tc kinh tế hiện tại của Trung Quốc với cc quốc gia ny cao hơn nhiều so mức độ hợp tc kinh tế với Moscow.

ĐCSTQ cũng c mối quan hệ song phương bền chặt với Ukraine, v sẽ khng sẵn sng từ bỏ mối lin hệ đối tc đ. Kyiv đang l thnh vin của dự n đầu tư Sng kiến Vnh đai v Con đường (BRI, hay cn gọi l Một vnh đai, một con đường) của Trung Quốc, khiến nước ny trở thnh một phần quan trọng trong nỗ lực mở rộng ảnh hưởng quốc tế khng ngừng của Bắc Kinh. Đứng về pha Nga trong vấn đề Ukraine cũng c thể lập nn một v dụ xấu cho cc quốc gia muốn tham gia BRI khc (hoặc t nhất l cc quốc gia m Trung Quốc muốn họ tham gia BRI).

Trung Quốc cũng muốn bảo đảm rằng họ ln tiếng ủng hộ mạnh mẽ sự ton vẹn lnh thổ của Ukraine. Bắc Kinh từ lu đ thể hiện mnh ủng hộ chủ quyền nh nước v tin rằng khng c bn thứ ba hoặc thể chế đa phương no c quyền thực hiện hnh động trực tiếp chống lại cc chnh sch trong nước của một quốc gia khc. Đ l một phần l do tại sao Trung Quốc chưa bao giờ thừa nhận việc Nga chiếm Crimea vo năm 2014.

Tuy nhin, để m coi lập trường của Nga về miền Đng Ukraine v Crimea l tương đồng với lập trường của Trung Quốc về Đi Loan th lại l một php so snh sai lầm, bởi v Bắc Kinh lun coi hn đảo ny l một phần của đất nước mnh. Do đ, bất kỳ hnh động no kể cả bằng vũ lực để thống nhất hai quốc gia đều được ĐCSTQ coi như khng chỉ l hnh động hợp php m cn l một điều tất yếu.

Tuy nhin, giống như việc cam kết của Trung Quốc với Nga ty thuộc vo hon cảnh quốc tế, việc nước ny tạm về phe Hoa Kỳ v Ty u cũng khng nn qu được ch trọng. Bằng chứng hơn nữa cho thấy Trung Quốc đang dự phng cho cc khoản c cược của mnh v khng cam kết qu mức theo cch ny hay cch khc l việc gần đy Bắc Kinh đ ln tiếng ln n mối lin hệ quốc phng của Hoa Kỳ với Đi Loan.

Pht ngn vin Bộ Ngoại giao Trung Quốc Ung Văn Bn đ cng bố cc biện php đối ph với cc nh thầu quốc phng Hoa Kỳ l Cng ty Raytheon v Tập đon Lockheed Martin. Trch dẫn cc điều khoản lin quan của luật chống trừng phạt từ ngoại quốc, ng Ung đ nu ln định của Bắc Kinh để bảo vệ chủ quyền v lợi ch an ninh của Trung Quốc.

Nga v Trung Quốc đều đồng với nguyn tắc chủ quyền của nh nước v khng chấp nhận cc hnh vi xm phạm đa phương vo cng việc nội bộ của cc nước. Một v dụ về sự thống nhất của họ trn mặt trận ny l việc cả hai đều đ bỏ phiếu trắng cho vng cấm bay đối với Libya vo năm 2011. Một v dụ khc l cả Moscow v Bắc Kinh đều ln n cc cuộc khng kch của NATO vo Serbia năm 1998.

Tuy nhin, cch tiếp cận của Bắc Kinh đối với vấn đề chủ quyền lại lin quan nhiều hơn đến lợi ch quốc gia v t lin quan hơn đến nguyn tắc. ĐCSTQ men theo một lối đi hẹp khi vừa ln n việc Hoa Kỳ coi thường lợi ch an ninh của Nga, vừa khng đồng tnh với bất kỳ hnh động sử dụng vũ lực no ở miền Đng Ukraine (kể cả khi bn sử dụng vũ lực l Moscow) v ku gọi một giải php ngoại giao cho cuộc khủng hoảng ny.

Nếu một cuộc đối đầu qun sự bng nổ ở miền Đng Ukraine, th sẽ kh c thể phn định r rng l ai đ sử dụng vũ lực đầu tin. Việc ni qua ni lại về cc cuộc pho kch v cc co buộc về cc chiến dịch cờ giả (vu oan gi họa dịch giả) khiến cho chắc chắn cả hai bn sẽ đổ lỗi cho bn kia.

Bất chấp điều đ, Bắc Kinh đ đặt mnh vo vị thế sẽ gặt hi được nhiều lợi ch kinh tế v địa chnh trị nhất c thể từ một cuộc đối đầu qun sự hoặc khng ở Ukraine.

ng Dominick Sansone viết về quan hệ quốc tế tập trung vo chnh trị so snh, chnh sch ngoại giao của Hoa Kỳ, v quan hệ Nga-Trung. ng từng nhận được học bổng Fulbright ở Bulgaria, ng cũng đ sống ở Bắc Macedonia v Bologna, . Cc bi viết của ng được đăng trn National Interest, RealClear Defense, v American Conservative.

Thanh Tm bin dịch